Warmińsko-Mazurska Kartoteka Ornitologiczna

Rozmieszczenie i liczebność dzięcioła zielonosiwego Picus canus na Wysoczyźnie Elbląskiej i jego ekspansja na Warmii i Mazurach

W latach 2004–2005 badano rozmieszczenie, liczebność i wybiórczość siedliskową dzięcioła zielonosiwego na Wysoczyźnie Elbląskiej (pow. ok. 420 km2) na tle jego ekspansji w regionie warmińsko-mazurskim. Badany obszar jest najbardziej na wschód wysuniętym wzniesieniem morenowym Pobrzeża Południowobałtyckiego. Zalesienie wynosi około 38% powierzchni regionu, z przewagą buczyn. W sezonie 2004 stwierdzono 17–19 par i 17 pojedynczych ptaków, a w 2005 wykryto 18–23 par i 14 os. Liczebność na Wysoczyźnie Elbląskiej oceniono na 25–35 par. Minimalne zagęszczenie wynosiło przynajmniej 6 par/100 km2 powierzchni krajobrazowej i około 16 par/100 km2 powierzchni leśnej. Dzięcioł zielonosiwy najliczniej zasiedlał część północno-zachodnią i wschodnią Wysoczyzny. Preferował zespoły leśne z dominującym bukiem – 87% stanowisk (N=48). Średni wiek drzewostanu dominującego w jego terytoriach wynosił 125 lat (zakres 100–150 lat, N=66). W roku 2004 na Wysoczyźnie Elbląskiej stwierdzono hybryda dzięcioła zielonosiwego i dzięcioła zielonego Picus viridis. Rozprzestrzenianie się dzięcioła zielonosiwego na Warmii i Mazurach oraz na pobliskiej Wysoczyźnie Elbląskiej rozpoczęło się w połowie lat 1990. Jego populacja na Wysoczyźnie Elbląskiej jest jedną z największych w północnej Polsce.

Rębnia częściowa jako element kształtujący populacje drobnych ptaków leśnych

Jednym z działań hodowlanych zmierzających do wytworzenia nowego drzewostanu jest rębnia. Wykonanie rębni częściowej (gniazdowej, smugowej) o małej powierzchni ma szereg zalet, których brak rębniom zupełnym, wielkopowierzchniowym – cięcia mogą w pewnym stopniu przypominać naturalne ubytki drzew. Powstająca mozaika lasów i rębni częściowych oraz porastających je młodników w różnym wieku, może częściowo odwzorowywane naturalne procesy zachodzące w lasach, a tym samym sprzyjające różnorodności gatunkowej ptaków. Otrzymane wyniki badań wskazują, jak zróżnicowany wpływ na poszczególne gatunki ptaków leśnych mają rębnie. Im bardziej urozmaicona struktura przestrzenna, tym więcej gatunków wykorzystujących dany teren. Jednakże różnice pomiędzy rębnią gniazdową i smugową są na tyle duże, że zmiany w rozmieszczeniu ptaków często dotyczą zupełnie innych gatunków.

Cenne gatunki ptaków i znaczenie OSO Natura 2000 Puszcza Borecka

W roku 2011 przeprowadzono inwentaryzację wybranych gatunków ptaków lęgowych w obszarze specjalnej ochrony Natura 2000 Puszcza Borecka (190 km2). Wśród stwierdzonych cennych gatunków wyróżniają się dzięcioły – białogrzbiety Dendrocopos leucotos (12–18 par; 1,3% populacji krajowej; dalej pk), trójpalczasty Picoides tridactylus (1–5 par) i średni D. medius (230–310 par; 1,3% pk) oraz szponiaste - rybołów Pandion haliaetus (2 pary; 6% pk), trzmielojad Pernis apivorus (30–40 par) i orlik krzykliwy Clanga pomarina (20–23 pary). Ponadto istotne wielkości populacji odnotowano w przypadku bociana czarnego Ciconia nigra (10–13 par), jarząbka Tetrastes bonasia (490–750 samców; 3,5% pk), żurawia Grus grus (150–160 par) i samotnika Tringa ochropus (160–280 par; 1,3% pk). Wśród ptaków wodno-błotnych na uwagę zasługuje populacja zielonki Porzana parva, którą oceniono na 25–30 par (1,6% pk). Awifaunę puszczy wyróżniają także liczne populacje muchołówki białoszyjej Ficedula albicollis (150–170 par) i małej F. parva (250–500 par). Puszcza Borecka jest najcenniejszym przyrodniczo obszarem leśnym Warmii i Mazur, o wyjątkowo wysokiej wartości dla ptaków. Ornitologiczna ranga ostoi jest wybitna – mimo bardzo małej powierzchni należy ona do czołówki leśnych obszarów specjalnej ochrony na niżu Polski. Podstawowym warunkiem zachowania walorów ornitologicznych tego obszaru jest odpowiednio prowadzona gospodarka leśna.

Obserwacje mewy bladej Larus hyperboreus w północno-wschodniej Polsce

W dniu 13 III 1994 stwierdzono drugoroczną mewę bladą Larus hyperboreus na „Rozlewisku Morąskim” graniczącym z Morągiem (53O54’32.57”N, 19O55’13.17”E (Oleksa i Nowakowski 2003). Ptak przebywał na tafli lodu w towarzystwie licznych mew siwych Larus canus, mew z grupy srebrzystej L. argentatus sensu lato oraz śmieszek Chroicocephalus ridibundus...

Zmiany liczebności i zmienność zachowań łabędzi niemych Cygnus olor na śródpolnym zbiorniku wodnym koło Kwiecewa w okresie wiosennym i letnim

Liczebność nielęgowego stada łabędzi niemych Cygnus olor na zbiorniku wodnym koło Kwiecewa była wyraźnie wyższa wiosną niż latem. Ten spadek liczby ptaków prawdopodobnie wynikał z przemieszczeń lokalnych spowodowanych między innymi stopniowym zmniejszaniem się powierzchni zbiornika oraz odlotem ptaków na pierzowiska. Intensywniejsze żerowanie w okresie wiosennym mogło wynikać z większego zapotrzebowania na pokarm podczas niższych temperatur. Latem stwierdzono więcej ptaków pielęgnujących upierzenie, co prawdopodobnie było związane z zachodzącym wtedy pierzeniem piór okrywowych. W kolejnych porach dnia zarówno wiosną, jak i latem najwięcej łabędzi żerowało wieczorem.